Sobota, 2 września 1939
Wikimedia Commons, domena publiczna

ul. Marszałkowska, róg Alei Jerozolimskich

Zofia Nałkowska, pisarka:
Radio woła patetycznie: „Halo, halo! Uwaga, uwaga! Nadchodzi! Ko-ma 3, Lar-mia 18”. To jest nie dla nas, ale często następuje po tym alarm. Albo: „Halo, halo! Uwaga, uwaga! Przyszedł”. Niesłychane są te słowa. Dla nas mówi: „Ogłaszam alarm lotniczy dla miasta Warszawy”. Przerwa. „Dla miasta Warszawy”. Jest to nie tylko ostrzeżenie, ale rozkaz. Te same gesty powtarzają się we wszystkich domach miasta. […] Torby, apteczki, maski, wierzchnie ubrania leżą przygotowane obok, leży też nieduża walizka z niezbędnymi rzeczami, leży pled. Nocą wyskakują z łóżek, chwytają za ubrania. Z ulic przechodnie znikają, wessani do bram, do piwnicznych schronów – na długo jęk syreny. […] Polska po francusku i angielsku woła na świat, że Niemcy nie zaprzestali działań wojennych, że dziś na Warszawę zrobili dziesięć nalotów. Powtarza raz i drugi te same słowa, i jeszcze raz. A komunikat niemiecki oznajmia po polsku, że Niemcy zajęli część terytorium Polski.
Zofia Nałkowska, Dzienniki, t. V, 1939-1944, oprac., wstęp i komentarz Hanna Kirchner, Warszawa 1996.

Fotografia

Stanowisko artylerii przeciwlotniczej na rogu Alei Jerozolimskich i ulicy Marszałkowskiej. Budynek widoczny w tle to Dworzec Wiedeński. Fragment wspomnień Tadeusza Blautha, który we wrześniu 1939 służył w artylerii przeciwlotniczej: "Przygotowuje baterię do strzelania, dalmierz prowadzi samoloty i aparat centralny, widać jak równoległe lufy czterech dział przesuwają się i podnoszą. W tym słyszę głos ppłk. Jórasza, - Nie, nie panie poruczniku, to nasze Karasie! mówi do Kędzierskiego, a do mnie - Ale się Pan wyrwał jak Filip z konopi! Po kilkunastu sekundach te "Karasie" uformowały duże koło prawie styczne do naszego stanowiska i z wyciem syren, które były zamontowane do samolotów, zaczęły pikować i zrzucać bomby. Upadały one na skrzyżowanie dróg, które było odległe od nas zaledwie o 500 m. Całkowicie zniszczyły pojedynczo stojącą chałupę. Ppłk. F. Jórasz powiedział mi - Ale pan ma dobre oczy! i zapowiedział zmianę naszego stanowiska." Zbiory fundacji "Warszawa1939.pl"
Wikimedia Commons, domena publiczna

Mapa

1939 2019

Materiały dodatkowe